Θεματικές ενότητες

Σχολικός εκφοβισμός

Αξιολόγηση Χρήστη: 0 / 5

Αστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια Ανενεργά
 

Τι είναι ο εκφοβισμός;

Ο εκφοβισμός (bullying) μεταξύ των παιδιών αποτελεί μορφή βίας. Είναι μια συνειδητή, επιθυμητή και εσκεμμένη εχθρική δραστηριότητα που προτίθεται να βλάψει, να προκαλέσει πόνο, φόβο μέσα από απειλή περαιτέρω επιθετικότητας και να δημιουργήσει τρόμο (Τσίτουρα, 2006).

 

Μορφές σχολικού εκφοβισμού που συμβαίνουν μεταξύ παιδιών της σχολικής ηλικίας:

  • Σωματική επίθεση (σπρωξίματα, κλωτσιές, μπουνιές, χαστούκια κλπ.)
  • Συναισθηματική επίθεση (σκόπιμη απομόνωση του παιδιού-θύματος, το να κρύβουν τα βιβλία του, να λερώνουν και να καταστρέφουν τα πράγματά του, να εκβιάζουν για χρήματα κλπ)
  • Λεκτική επίθεση (κοροϊδία, βρίσιμο, σαρκασμό, ειρωνεία, διάδοση ψευδούς φήμης, ρατσιστικά ή ομοφοβικά σχόλια, χειρονομίες, συκοφαντικά γκράφιτι, απειλές κλπ.)
  • Σεξουαλικός εκφοβισμός (ανεπιθύμητο άγγιγμα, απειλές, προσβλητικά μηνύματα, γράμματα και εικόνες, λεκτική παρενόχληση κλπ)
  • Ηλεκτρονικός εκφοβισμός (χρήση Ίντερνετ, email, chat room, κλήσεις κινητών και sms με κακοποιητικό και απειλητικό περιεχόμενο, χρήση κάμερας με σκοπό την απειλή και την ταπείνωση του παιδιού)
  • Ρατσιστικός εκφοβισμός, συμβαίνει σ΄ ένα κλίμα που τα παιδιά έχουν διδαχθεί να κάνουν διακρίσεις εναντίον μιας ομάδας ανθρώπων, όπου οι διαφορές εκτιμώνται σαν κάτι κακό και οι κοινοί δεσμοί της ανθρωπότητας δεν αναγνωρίζονται. Τα παιδιά μαθαίνουν συστηματικά τη γλώσσα των ρατσιστικών προσβολών και τους κανόνες της φανατικής συμπεριφοράς μέσα από στερεότυπες σκέψεις, προκαταλήψεις και διακρίσεις.Υπάρχει πολύ μικρή απόσταση από την ρατσιστική διάκριση - να γίνει αποδιοπομπαίος τράγος ένα συγκεκριμένο παιδί- και να του αποδίδεται οτιδήποτε κακό όταν δεν γνωρίζουν ποιος είναι ο φταίχτης (π.χ. λέγοντας ότι φταίνε γιατί είναι Αλβανοί και είναι πρωτόγονοι και επιθετικοί)

ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΘΥΜΑΤΟΣ

Είναι συνήθως ντροπαλό, σιωπηλό, φοβισμένο και με άγχος, περνά πολύ χρόνο προσπαθώντας να αποφύγει το τραύμα, μπορεί να είναι πρακτικά απών στο σχολείο και να έχει λίγη ενέργεια για μάθηση. Κάποια απ’ αυτά έχουν αυτοκτονήσει εξ’ αιτίας του εκφοβισμού. Αργότερα στη ζωή του είναι πιθανότερο να έχει κατάθλιψη και χαμηλή αυτοεκτίμηση, όπως και δυσκολία στις σεξουαλικές του σχέσεις.Το θύμα αντιμετωπίζεται σαν πιθανός στόχος για διάφορους λόγους, όπως φυλή, φύλο (συμπεριλαμβάνοντας και την σεξουαλική προτίμηση), θρησκεία, σωματικά χαρακτηριστικά ή νοητικές ικανότητες.

 

Πιθανά σημάδια ότι ένα παιδί θυματοποιείται από τους συμμαθητές του:

  • Γίνεται επιθετικό, παράλογο, ανήσυχοΣχολικός εκφοβισμός
  • Εκφοβίζει ή θυματοποιεί άλλα παιδιά ή αδέρφια
  • Σταματά να τρώει
  • Φοβάται να χρησιμοποιήσει το κινητό ή το ηλεκτρονικό του ταχυδρομείο
  • Τρομάζει, φέρεται αμήχανα όταν λαμβάνει μήνυμα στο κινητό
  • Φοβάται να περπατήσει μόνος στο σχολείο
  • Δεν θέλει να πάει σχολείο/ούτε να χρησιμοποιήσει το λεωφορείο
  • Εκλιπαρεί να το πάνε σχολείο με το αμάξι
  • Αλλάζει διαδρομή πηγαίνοντας προς το σχολείο
  • Κάνει απουσίες/κοπάνες
  • Αρχίζει να τραυλίζει
  • Απειλεί με αυτοκτονία
  • Κλαίει πριν κοιμηθεί/έχει εφιάλτες
  • Το πρωί νιώθει άρρωστο/δεν θέλει να πάει σχολείο
  • Πέφτει η σχολική του επίδοση
  • Επιστρέφει με σχισμένα ρούχα, κατεστραμμένα βιβλία
  • Του λείπουν πράγματα
  • Ζητά ή κλέβει χρήματα (για να τα δώσει στον θύτη-εκβιαστή)
  • Χάνει συνέχεια το κολατσιό του ή τα χρήματά του-επιστρέφει πεινασμένο
  • Έχει ανεξήγητες μελανιές-χτυπήματα
  • Δίνει απίθανες εξηγήσεις για όλα τα παραπάνω.

Οδηγίες για το παιδί-θύμα

  • Κατ’ αρχάς, δεν φταις εσύ! Πολλοί επιτυχημένοι άνθρωποι είχαν πέσει θύματα εκφοβισμού στο σχολείο
  • Διατήρησε την ψυχραιμία και την αυτό-πεποίθησή σου
  • Μην απαντάς στις κοροϊδίες, μη μπαίνεις σε διάλογο, κάνε ότι δεν τις ακούς
  • Κοίταξέ τους στα μάτια και πες τους καθαρά και σταθερά ΣΤΑΜΑΤΑ
  • Φύγε όσο γρηγορότερα μπορείς
  • Πες αμέσως τι συνέβη στο δάσκαλό σου ή σε κάποιον άλλον ενήλικα
  • Αν φοβάσαι να το πεις σε κάποιον ενήλικα, πες το σε έναν φίλο και ζήτα του να είναι μαζί σου
  • Συνέχισε να το λες μέχρι ότου κάποιος σε βοηθήσει
  • Αν σου έστειλαν απειλητικό sms ή email κράτησέ το, μη το σβήσεις, θα χρειαστεί ως απόδειξη
  • Αν σε εκφοβίζει ολόκληρη παρέα, πιάσε το πιο αδύναμο μέλος της και πες του ότι αυτό δεν είναι σωστό και αν θα του άρεσε να του φέρονταν εκείνου έτσι
  • Αν μετά από αυτά δεν αλλάξει κάτι, άλλαξε σχολείο-ζήτησε από τους γονείς σου να βρουν ένα σχολείο που είναι φιλικό και ασφαλές
  • Μην πιστεύεις αυτά που σου λένε οι εκφοβιστές, να επαινείς τον εαυτό σου και να θυμίζεις στον εαυτό σου κάθε μέρα τα καλά σου σημεία

Οδηγίες για γονείς

  • Παρατηρείστε αν το παιδί σας δείχνει σημάδια ότι θυματοποιείται από άλλα παιδιά ή αν δρα ως θύτης. Μην το αμελήσετε-επικοινωνήστε αμέσως με το σχολείο
  • Αναπτύξτε μια ζεστή και φιλική σχέση με το παιδί. Να είστε κοντά του και να επιδιώκετε τη συζήτηση μαζί του-από μόνο του μπορεί να μην σας αναφέρει τίποτα για το θέμα αυτό
  • Διδάξτε του να κοιτά στα μάτια τον εκφοβιστή, να λέει δυνατά 'ΑΣΕ ΜΕ ΗΣΥΧΟ' ή 'ΚΟΙΤΑ ΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΣΟΥ', να φεύγει και να το λέειι σε κάποιον ενήλικα
  • Καθησυχάστε τα παιδί ότι δε φταίει αυτό αν του επιτέθηκαν κι ότι δεν είναι δικό του λάθος
  • Μιλήστε, με συγκεκριμένα περιστατικά, στο δάσκαλο, στο διευθυντή, στις αρμόδιες Διευθύνσεις Εκπαίδευσης
  • Διατηρείστε επικοινωνία με το παιδί και με το σχολείο, ώστε να επιβεβαιώνετε ότι δεν υπάρχουν επαναλήψεις των περιστατικών εκφοβισμού
  • Ζητήστε στήριξη από τον τοπικό Συμβουλευτικό Σταθμό Νέων ή άλλες υπηρεσίες ψυχολογικής στήριξης στο παιδί σας
  • Συμβουλεύστε το παιδί σας να προσέχει σε ποιόν δίνει τον αριθμό του κινητού του τηλεφώνου και τη διεύθυνση του email του
  • Μην υποτιμάτε τις συνέπειες που μπορεί να έχει ο εκφοβισμός Οι μύθοι 'ε παιδιά είναι, πειράζονται μεταξύ τους’, ή ‘ έτσι θα σκληραγωγηθεί για να βγει στην κοινωνία', μπορεί να ζημιώσουν το παιδί σας και να το οδηγήσουν σε δυστυχία και απομόνωση
  • Επαινείτε τα παιδί, δώστε του ευκαιρίες να αναλάβει ευθύνες, εγγράψτε τα παιδί σε άλλες ομαδικές δραστηριότητες (αθλητισμό, προσκοπισμό, καλλιτεχνικά κλπ.), όπου δεν υπάρχουν εκφοβιστές και όπου έχει την ευκαιρία να κάνει νέες φιλίες και να αυξηθεί η αυτο-πεποίθησή του
  • Αν το παιδί τραυματιστεί από τους εκφοβιστές, ενημερώσετε και την αστυνομία και γνωστοποιείστε στο σχολείο ότι έχετε ενημερώσει την αστυνομία
  • Απαιτείστε από το σχολείο να ενημερώσει τους γονείς του παιδιού-εκφοβιστή
  • Αν ο εκφοβισμός δεν αντιμετωπίζεται, αλλάξτε σχολείο. Μιλήστε με το νέο σχολείο και βεβαιωθείτε ότι δεν υπάρχουν ή δεν γίνονται ανεκτοί εκεί οι εκφοβιστές

 

ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΘΥΤΗ

Τα παιδιά-θύτες συνήθως παρουσιάζουν επιθετικότητα, σωματική δύναμη, θεωρούν τη βία μαγκιά και γι ’αυτό καταφεύγουν και εύκολα σε αυτή, αντλούν ευχαρίστηση και ικανοποίηση με το να κακομεταχειρίζονται τους άλλους, και γενικότερα έχουν την ανάγκη του ελέγχου και της εξουσίας. Επιζητούν να έχουν γύρω τους , οι οποίοι στην ουσία είναι άτομα που τους φοβούνται. Έχουν κακοποιηθεί από το οικογενειακό τους περιβάλλον κι έχουν μάθει πως το να είναι κανείς ευάλωτος και απροστάτευτος, όπως ήταν κάποτε εκείνα είναι οδυνηρό. Μισούν μέσα τους την αδυναμία και επιτίθενται με καταναγκαστικό τρόπο στα παιδιά που παρουσιάζονται αδύναμα. Ένας μόνο παράγοντας δεν εξηγεί όλη την ιστορία του. Ο θύτης δεν γεννιέται. Το ταμπεραμέντο είναι ένας παράγοντας, υπάρχουν «περιβαλλοντικές επιδράσεις» : η οικογενειακή ζωή, η σχολική ζωή, η κοινότητα, η κουλτούρα (συμπεριλαμβανομένων και των ΜΜΕ) που επιτρέπουν ή ενθαρρύνουν αυτή τη συμπεριφορά. Ένα είναι σίγουρο, ότι ο θύτης μαθαίνει – διδάσκεται να συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο.Αργότερα στη ζωή του συνεχίζει τη συμπεριφορά που έχει μάθει, βρίσκεται σε κίνδυνο να εκφοβίζει τα δικά του τα παιδιά, να αποτύχει στις διαπροσωπικές του σχέσεις, να χάσει τη δουλειά του και να καταλήξει στη φυλακή για παραπτωματικές / εγκληματικές πράξεις.

 

Αν το παιδί σας εκφοβίζει άλλα παιδιά

  • Σταματήστε το αμέσως μόλις παρατηρήσετε επιθετική συμπεριφορά του παιδιού σας προς άλλα παιδιά
  • Εξηγείστε του ότι η συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή και ότι το αντίκτυπο στα άλλα παιδιά είναι πολύ βαρύ
  • Διδάξετε στο παιδί σας τρόπους συμπεριφοράς για επίλυση συγκρούσεων που δεν περιλαμβάνουν βία. Επίσης διδάξτε τους πώς να ζητούν αυτό που θέλουν με ευγενικό τρόπο
  • Μη χτυπάτε τα παιδιά ως τιμωρία για την επιθετική τους συμπεριφορά. Τους διδάσκετε ακριβώς αυτό που θέλετε να σταματήσουν: τη βία. Προτιμήστε την αφαίρεση προνομίων ως τιμωρία
  • Επικοινωνήστε με το σχολείο και συζητείστε με το δάσκαλο για την αντιμετώπιση της επιθετικής συμπεριφοράς του παιδιού σας
  • Επαινείτε και ενισχύετε το παιδί σας κάθε φορά που επιδεικνύει συνεργατικές και φιλικές συμπεριφορές προς άλλα παιδιά
  • Ελέγχετε συχνά το παιδί σας για να βεβαιωθείτε ότι δεν έχει επιστρέψει σε επιθετικές συμπεριφορές

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΕΣ (bystanders)

Σπουδαίο ρόλο παίζουν οι "παρατηρητές" του σχολικού εκφοβισμού. Είναι τα "τρίτα" παιδιά, των οποίων η στάση, αδιαφορία, ή αποδοκιμασία – παίζει καταλυτικό ρόλο στη συνέχιση του εκφοβισμού. Συμμετέχουν με κάποιο τρόπο στον εκφοβισμό και πληγώνονται επίσης το ίδιο. Φοβούνται να μιλήσουν, μήπως γίνουν τα επόμενα θύματα, μήπως τα αποκαλέσουν "καρφιά", ενώ παράλληλα αισθάνονται ενοχές που δεν μπορούν να βοηθήσουν το θύμα. Έτσι συνήθως παρακολουθούν ή συμμετέχουν και σπάνια παρεμβαίνουν ενεργά και βοηθούν το θύμα.Έχει παρατηρηθεί πως όταν οι "παρατηρητές" δεν ενθαρρύνουν το θύτη, εκείνος μένει χωρίς "θαυμαστές" και τότε είναι συνήθως που σταματά.

 

Αρχές που χαρακτηρίζουν ένα υγιές σπίτι και ένα υγιές σχολείο

  1. Ζεστό, θετικό ενδιαφέρον και συμμετοχή από τους ενήλικες.
  2. Σταθερά όρια στην απαράδεκτη συμπεριφορά.
  3. Σε περίπτωση παραβίασης των ορίων και των κανόνων, συνεπή εφαρμογή μη εχθρικών, μη σωματικών κυρώσεων (πειθαρχία σε αντίθεση με την τιμωρία).
  4. Συμπεριφορά από τους ενήλικες στο σπίτι και στο σχολείο, που δημιουργεί μια μη απολυταρχική σχέση παιδιού – γονιού.

Βιβλιογραφία:

  • Το βιβλίο της Γραμμής-Σύνδεσμος για τους γονείς (2007). Πώς να μιλήσετε σε ένα παιδί για … (Ι. Τσιάντης, Επιστ. Εποπτ., & Δ. Τζίκας & Σ. Βγενοπούλου, Επιστ. Επιμ.) (σσ. 114-121). Αθήνα: Ε.Ψ.Υ.Π.Ε./ Κοάν
  • Τσίτουρα, Σ. (2006).«Εκφοβισμός (bullying). Το θύμα, ο θύτης και οι παρατηρητές». ''Παιδί, Υγεία και Πολιτισμός'': 18ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρίας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας. Ηράκλειο Κρήτης: Ελληνική Εταιρία Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας, Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης (28 - 30 Σεπτεμβρίου)
  • www.obrela.gr: ΟΜΠΡΕΛΑ - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι:

Αναζήτηση