Θεματικές ενότητες

Τα στάδια της γονικότητας

Αξιολόγηση Χρήστη: 0 / 5

Αστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια Ανενεργά
 

Στο παρόν άρθρο το ζήτημα της γονεϊκότητας παραλληλίζεται με την ανάπτυξη και την εξέλιξη των παιδιών. Όπως ακριβώς τα παιδιά αναπτύσσονται, ωριμάζουν και αλλάζουν, καθώς εξελίσσονται, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο υποστηρίζει η γνωστή ερευνήτρια, ειδικός στην ανάπτυξη των παιδιών, Ellen Galinsky, αναπτύσσονται, ωριμάζουν και αλλάζουν και οι γονείς καθώς μετακινούνται από το ένα στάδιο γονεϊκότητας στο επόμενο. Η Galinsky διεξήγαγε εκτενείς συνεντεύξεις με 228 γονείς, ανέλυσε τις συνεντεύξεις αυτές και παρουσίασε τα συμπεράσματά της σε ένα βιβλίο με τίτλο "Τα Έξι Στάδια της Γονεϊκότητας" (Six Stages of Parenthood). Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις της Galinsky, η εμπειρία της γονεϊκότητας είναι πολύπλοκη και διαφέρει από άτομο σε άτομο, ενώ υποστηρίζει ότι υπάρχουν έξι διαφορετικές φάσεις στη ζωή ενός γονέα σε σχέση με την ανάπτυξη του παιδιού του.

ΓονείςΠιο συγκεκριμένα, η Galinsky διαπίστωσε ότι οι γονείς σχηματίζουν "εικόνες" (οπτικές προσδοκίες) σχετικά με το πώς τα πράγματα θα έπρεπε να εξελιχθούν και τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι και τα παιδιά τους θα έπρεπε να ενεργούν. Συνήθως, οι γονείς δεν γνωρίζουν ότι έχουν αυτές τις προσδοκίες ή ότι κρίνουν τη συμπεριφορά τους και τη συμπεριφορά του παιδιού τους από αυτές τις εικόνες (είναι δηλαδή ασυνείδητες). Αλλά ακόμα και όταν οι εικόνες αυτές είναι ασυνείδητες, τις χρησιμοποιούν για να μετρήσουν τις επιτυχίες ή τις αποτυχίες τους ως γονείς. Εάν η συμπεριφορά τους ή η συμπεριφορά του παιδιού τους δεν ταιριάζει με την εικόνα που έχουν σχηματίσει, τότε αντιμετωπίζουν το γεγονός αυτό ως μια απώλεια και αισθάνονται θυμό και κατάθλιψη. Αν όμως η εικόνα που έχουν σχηματίσει και η συμπεριφορά που τα παιδιά εμφανίζουν ταυτίζονται, τότε αισθάνονται χαρά και επιτυχία.

Τα στάδια της γονεϊκότητας συμβαίνουν όταν οι γονείς τροποποιούν ή αλλάζουν μια εικόνα για να είναι πιο κοντά στην πραγματική συμπεριφορά, ή αλλάζουν τη συμπεριφορά τους για να ταιριάζει περισσότερο με την εικόνα που έχουν ήδη σχηματίσει. Το ταξίδι της γονεϊκότητας είναι μια προσωπική ιστορία "εικόνων που έχουν αποτύχει και εικόνων που έχουν επιτευχθεί." Κάθε ένα από τα στάδια αυτά είναι εκείνο το χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια του οποίου οι γονείς καταναλώνουν μεγάλο μέρος της ενέργειάς τους για να κατασκευάσουν τις εικόνες τους σχετικά με το τι θεωρούν ότι θα έπρεπε να συμβεί και τι συμβαίνει πραγματικά. Τα έξι στάδια της γονεϊκότητας, σύμφωνα με την Galinsky είναι πιο αναλυτικά τα εξής:

  • Το πρώτο στάδιο είναι το στάδιο της διαμόρφωσης εικόνας και εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Είναι η στιγμή που οι γονείς αρχίζουν να σκέφτονται και να συνθέτουν εικόνες για το τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον, για τη γέννηση και τη γονεϊκότητα. Οι μελλοντικοί γονείς φαντάζονται το παιδί που περιμένουν και τους ίδιους στο ρόλο των γονέων, ενώ παράλληλα προετοιμάζονται για μια αλλαγή στον ίδιο τους τον εαυτό, καθώς και σε άλλες σημαντικές ενήλικες σχέσεις τους.
  • Το δεύτερο στάδιο, το στάδιο της φροντίδας, διαρκεί από τη γέννηση έως ότου μάθει το παιδί να λέει «όχι», κάπου περίπου ανάμεσα στους δεκαοκτώ μήνες έως τα δύο χρόνια. Σε αυτό το στάδιο, οι γονείς συγκρίνουν τις εικόνες που είχαν σχηματίσει για τη γέννηση, για το παιδί τους, και για τον ίδιο τους τον εαυτό ως γονείς με την πραγματική εμπειρία που βίωσαν. Εδραιώνεται ο δεσμός τους με το παιδί και γίνεται ο συμβιβασμός του πραγματικού με το φανταστικό παιδί. Οι αντιλήψεις των γονιών για τον εαυτό τους αλλάζουν, ενώ συχνά οδηγούνται σε ερωτήματα ταυτότητας: Ποιές είναι οι προτεραιότητές μου; Πόσο χρόνο θα πρέπει να αφιερώνω στο παιδί και πόσο στις άλλες πτυχές της ζωής μου;
  • Το στάδιο της εξουσίας,ξεκινά περίπου στο δεύτερο έτος της ηλικίας του παιδιού και διαρκεί έως ότου το παιδί γίνει 4 ή 5 ετών. Στο στάδιο της εξουσίας το παιδί διευρύνει το περιβάλλον του και οι πρωταρχικές ευθύνες των γο­νιών είναι να φροντίζουν το παιδί να μην εκτίθεται σε κίνδυνο ενώ του αφήνουν συγχρόνως αρκετή ελευθερία και ανεξαρτησία να εξερευνά τον κόσμο. Ένα σημαντικό θέμα για τους γονείς είναι πώς να θέσουν όρια και να χειρισθούν τις συγκρούσεις με το παιδί, να αποφύγουν τις διαμάχες που απορρέουν από την επιθυμία να επιβάλει ο καθένας τη θέλησή του και να προσαρμοστούν στις αλλαγές του παιδιού. Σε αυτό το στάδιο, οι γονείς πρέπει να αποφασίσουν πόσο αυστηροί ή επιτρεπτικοί χρειάζεται να είναι, τι είδους κανόνες χρειάζονται και πώς να τους θέσουν και τι να κάνουν όταν παραβιαστούν οι κανόνες.
  • Το ερμηνευτικό στάδιο αρχίζει τη στιγμή που το παιδί εισέρχεται στην προσχολική ή σχολική ηλικία και τελειώνει με την έναρξη της εφηβείας - περίπου στην ηλικία των 11 ή 12 ετών. Η είσοδος του παιδιού στην προσχολική ή σχολική ηλικία οδηγεί συνήθως τους γονείς στο να επανεξετάσουν τις εικόνες που είχαν σχηματίσει για τη γονεϊκότητα και να αναρωτηθούν πόσο ρεαλιστές υπήρξαν. Το έργο σε αυτό το στάδιο είναι έργο διερμηνείας, δηλαδή οι γονείς πρέπει να εξηγούν στο παιδί το πολιτισμικό πλαίσιο και τον φυσικό κόσμο έτσι ώστε να αφομοιώνει τις απόψεις των γονιών του για την κοινωνία και για τον κόσμο. Ένα πρόσθετο έργο των γονιών είναι να πορεύονται ανάλογα με τη φυσική, συναισθηματική και νοητική ανάπτυξη του παιδιού. Οι γονείς, επίσης, μπορεί να ανησυχούν σχετικά με τον τρόπο που επιλέγουν να ερμηνεύουν την πραγματικότητα, με τον τρόπο που επιλέγουν να απαντούν στις ερωτήσεις των παιδιών τους, καθώς και τι είδους γνώσεις, δεξιότητες και αξίες χρειάζεται να προωθήσουν.
  • Το στάδιο της αλληλεξάρτησης αρχίζει λίγο πριν από την ήβη και για τους γονείς συνεπάγεται τον συμβιβασμό δύο εικόνων: της εικόνας του εαυτού τους ως γονιών ενός παιδιού που ωριμάζει και την εικόνα του παιδιού τους, σε αντιδιαστολή με την εικόνα που έχει το ίδιο το παιδί για τον εαυτό του. Στη διάρκεια αυτού του σταδίου, η τιμωρία και η επικοινωνία πρέπει να προσαρμοστούν στην αυξημένη αυτονομία και ωριμότητα του παιδιού. Τα θέματα που κυριάρχησαν στο στάδιο της εξουσίας έρχονται ξανά στο προσκήνιο, απαιτώντας συχνά νέες απαντήσεις. Οι γονείς έχουν τις ίδιες ερωτήσεις σχετικά με τους κανόνες, την αυστηρότητα και την ανεκτικότητα, αλλά τώρα χρειάζονται διαφορετικές απαντήσεις. Καθώς το παιδί τους οδεύει προς την ενηλικίωση, οι γονείς πρέπει να αρχίσουν να σχηματίζουν ένα διαφορετικό είδος σχέσης μαζί του.
  • Το στάδιο της αποχώρησης σηματοδοτείται από την αποχώρηση του παιδιού από το σπίτι και από την ανάληψη προσωπικής ευθύνης για τη ζωή του, ενώ η υποχρέωση των γονιών είναι να το αφήσουν να φύγει και να δεχθούν την αποχώρηση και την ατομικοποίηση του παιδιού. Στη διάρ­κεια αυτού του σταδίου οι γονείς, συχνά, έχουν την λανθασμένη πεποί­θηση ότι «αυτό ήτανε, τελειώσαμε» χωρίς να συνειδητοποιούν ότι η απο­χώρηση είναι συχνά μια διαδικασία όπου το παιδί φεύγει και ξαναέρχε­ται για αρκετά χρόνια ακόμη. Πρόκειται για ένα στάδιο αξιολόγησης και, συχνά, απώλειας για τους γονείς. Οι γονείς αξιολογούν το πόσο καλά τα έχουν πάει και το πώς η εικόνα του παιδιού τους ταιριάζει με την πραγματικότητα. Επιπλέον, αξιολογούν τις εικόνες που είχαν σχηματίσει για την αποχώρηση, δηλαδή πότε και πόσο μακριά σκέφτηκαν ότι το παιδί τους θα μπορούσε να φτάσει. Επίσης, αξιολογούν το κατά πόσο έχουν επιτύχει τη σχέση γονιού / ώριμου παιδιού που επιθυμούσαν και κάνουν τον απολογισμό των συνολικών επιτυχιών και αποτυχιών τους. Τέλος, οι γονείς χρειάζεται να αλλάξουν τη ζωή τους για να αφήσουν το παιδί τους να φύγει, να αφήσουν το παιδί τους να γίνει ένας άλλος ενήλικας.

Η ανάπτυξη και η ωριμότητα του γονέα μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή, σε οποιοδήποτε στάδιο, κάθε φορά που ένας γονέας επιλύει τη σύγκρουση μεταξύ μιας εικόνας που είχε σχηματίσει και της πραγματικότητας. Αν και κάποιοι γονείς αντιστέκονται ή αποφεύγουν να αναπτυχθούν και να ωριμάσουν - αναλαμβάνοντας την ευθύνη για ένα παιδί, ή που αντιμετωπίζουν με θυμό ή με ανησυχία το πώς θα εξηγήσουν τον κόσμο σε ένα παιδί, - παρόλα αυτά οι άνθρωποι αναπτύσσονται, ωριμάζουν και αλλάζουν. Άλλωστε, η γονεϊκότητα είναι από μόνη της μια εμπειρία αλλαγής.

Βιβλιογραφία:

  • Galinsky. E. (1987). The Six Stages of Parenthood. A Merloyd Lawrence Book, Da Capo Press.

Αναζήτηση