Διαζύγιο και παιδί - Αποτελέσματα της οικογενειακής διάσπασης στα παιδιά

Το αποτέλεσμα που προκύπτει για το παιδί από τη διάσπαση της οικογένειας συνδέεται με παράγοντες μέσα και έξω από την οικογένεια, όπως την ηλικία του παιδιού, το φύλο, το αναπτυξιακό του στάδιο, τη φύση και τη διάρκεια της οικογενειακής διάσπασης, την ωριμότητα και την ικανότητα των γονέων να αντεπεξέρχονται δύσκολες καταστάσεις, την κοινωνικο-οικονομική τους κατάσταση, το κοινωνικό υποστηρικτικό δίκτυο και την επικοινωνία των γονιών μετά το διαζύγιο (Τσίτουρα, 2005).

Σύμφωνα με τη Μυρτώ Νίλσεν (2002) όταν ανακοινώνουν οι γονείς την απόφασή τους (απόφαση που τα παιδιά έχουν ήδη υποψιαστεί από καιρό) και ο χωρισμός πλέον καθίσταται πραγματικότητα, τα παιδιά των διαφόρων ηλικιών εκδηλώνουν τα συναισθήματά τους μέσα από ποικίλες αντιδράσεις, όπως: άρνηση (εγώ δεν θέ­λω να χωρίσετε …), θυμό (γιατί να φύγει ο μπαμπάς από το σπί­τι,;), ανασφάλεια, την οποία τους προκαλεί η αβεβαιότητα για το δικό τους μέλλον (εγώ τι θα γίνω, που θα πάω, με ποιον θα μείνω;), ή ακόμα και ένα είδος υπαρξιακού άγχους γύρω α­πό τη ζωή και το θάνατο (κι αν φύγει και ο άλλος γονιός...).

Σε ένα βαθύτερο επίπεδο, πολλά παιδιά βιώνουν το χω­ρισμό των γονιών τους σαν ένα ναρκισσιστικό πλήγμα, α­φού τα ίδια δεν είναι σε θέση να ανατρέψουν τη ροή των πραγμάτων. Τότε όχι μόνο βιώνουν την κατάρρευση του κόσμου μέσα από τον κλονισμό της δικής τους οικογένειας, αλλά αναγκάζονται να παραδεχθούν και πόσο ανίσχυρα είναι τελικά - εκείνα, που ως τώρα πίστευαν απόλυτη την παντοδυναμία τους.

Σε μερικές οικογένειες το διαζύγιο συνοδεύεται από ανακούφιση μετά από τη χρόνια ένταση και διαμάχη, σε άλλες συνοδεύεται από περισσότε­ρο άγχος, πίεση και δυσκολίες. Συχνά έχει ακουστεί η γνώμη ότι ένα καλό διαζύγιο εί­ναι προτιμότερο από έναν κακό γάμο. Και, οπωσδήποτε, αυτή τη γνώμη συμμερίζονται όσοι κουβαλούν μέσα τους τους καβγάδες των γονιών τους, τη ζοφερή ατμόσφαιρα ε­νός σπιτιού που ανά πάσα στιγμή μπορούσε να μετατραπεί σε πεδίο μάχης, τις άγριες εικόνες μιας βίας που -σαν παι­διά που ήταν- δεν μπορούσαν να σταματήσουν, ή ακόμα και αυτόν το φόβο, τον αδήλωτο φόβο, για το τι θα φέρει η επό­μενη μέρα, η επόμενη ώρα, η επόμενη στιγμή. Απέναντι σε έναν τέτοιο κακό γάμο όμως τι βάρος μπορεί να έχει ένα καλό διαζύγιο; «Παντρεύονται», καταρχάς, αυτές οι αντιφα­τικές λέξεις; Μπορεί κανείς να αποκαλέσει καλό κάτι που φέρνει τόσο πόνο;

Κι όμως, αν δώσουμε στη λέξη «καλό» την έννοια του λιγότερου τραυματικού, τότε, πράγματι, ένα διαζύγιο μπο­ρεί όχι μόνο να σηματοδοτήσει το τέλος μιας οδυνηρής πε­ριόδου στην ιστορία ενός ζευγαριού αλλά και να προμηνύ­σει γι' αυτούς τους ανθρώπους ένα άνοιγμα προς μια πιο ι­σορροπημένη σχέση, τόσο με τον εαυτό τους όσο και με τον περίγυρο.